<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="P185n1617">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Northern Yongle Edition of the Canon, Electronic version, No. 1617 妙法蓮華經要解（選錄「要解」本文）(第13卷-第19卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">永樂北藏數位版, No. 1617 妙法蓮華經要解（選錄「要解」本文）(第13卷-第19卷)</title>
			<author>宋 戒環解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">P</idno>.<idno type="vol">185</idno>.<idno type="no">1617</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Northern Yongle Edition of the Canon</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">永樂北藏</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">妙法蓮華經要解（選錄「要解」本文）(第13卷-第19卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【北藏】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04456">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04456</charName>
				<mapping cb:dec="987496" type="PUA">U+F1168</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3B30</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>臾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[更-一]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07536">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07536</charName>
				<mapping cb:dec="990576" type="PUA">U+F1D70</mapping>
			<mapping type="unicode">U+289A3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>銳</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[銳-兄+允]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08485">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08485</charName>
				<mapping cb:dec="991525" type="PUA">U+F2125</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AD30</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[若*欠]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08888">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08888</charName>
				<mapping cb:dec="991928" type="PUA">U+F22B8</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>挺</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[挺-壬+手]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11318">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11318</charName>
				<mapping cb:dec="994358" type="PUA">U+F2C36</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+24FE5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>皺</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(甬-用+(刃/一))*皮]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12752">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12752</charName>
				<mapping cb:dec="995792" type="PUA">U+F31D0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5F25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>彌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[弓*(乞-乙+小)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB14081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB14081</charName>
				<mapping cb:dec="997121" type="PUA">U+F3701</mapping>
			<mapping type="unicode">U+235F3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>樹</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*豆*寸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16487">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16487</charName>
				<mapping cb:dec="999527" type="PUA">U+F4067</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2505E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[書-曰+皿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28575">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName>
				<mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2010-09-07T13:44:42">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="13"/>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0001a" n="0001a"/>
<lb ed="P" n="0001a01"/><cb:mulu type="卷" n="13"/><cb:juan fun="open" n="13"><cb:jhead>妙法蓮華經要觧卷第十三　　　　遠四</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="P" n="0001a02"/><byline cb:type="author">溫陵開元蓮寺比丘　戒環　解</byline>
<lb ed="P" n="0001a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">從地涌出品第十五</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0001a0301">從地涌出品第十五</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0001a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0001a0401">此顯妙法智力所化之迹也娑婆下界有
<lb ed="P" n="0001a05"/>六萬恒沙菩薩從無數劫修佛智慧悉是
<lb ed="P" n="0001a06"/>釋尊所化常樂靜處勤行精進故不依人
<lb ed="P" n="0001a07"/>天而住下方空中以示常樂深智無有障
<lb ed="P" n="0001a08"/>礙也今爲顯此妙迹示作遺模兼將發起
<lb ed="P" n="0001a09"/>壽量秘說故從地涌出因以名品。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0001a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0001a1001">爾時他方國土諸來菩薩摩訶薩過八恒
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0001b" n="0001b"/>
<lb ed="P" n="0001b01"/>河沙數於大衆中起合掌作禮而白佛言世
<lb ed="P" n="0001b02"/>尊若聽我等於佛滅後在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>勤加
<lb ed="P" n="0001b03"/>精進護持讀誦書寫供養是經典者當於此
<lb ed="P" n="0001b04"/>土而廣說之。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0001b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0001b0501">此法集之衆欲從他方來此持經。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0001b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0001b0601">爾時佛吿諸菩薩摩訶薩衆止善男子不
<lb ed="P" n="0001b07"/>須汝等護持此經所以者何我<name role="" type="person">娑婆世界</name>自
<lb ed="P" n="0001b08"/>有六萬恒河沙等菩薩摩訶薩一一菩薩各
<lb ed="P" n="0001b09"/>有六萬恒河沙眷属是諸人等能於我滅後
<lb ed="P" n="0001b10"/>護持讀誦廣說此經。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0002a" n="0002a"/>
<lb ed="P" n="0002a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0002a0101">佛止之者非有違拒爲將顯迹顯法故也
<lb ed="P" n="0002a02"/>顯迹者顯佛所化示彼來儀顯法者此固
<lb ed="P" n="0002a03"/>圓足無待於外。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0002a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0002a0401">佛說是時<name role="" type="person">娑婆世界</name>三千大千國土地皆
<lb ed="P" n="0002a05"/>震裂而於其中有無量千萬億菩薩摩訶薩
<lb ed="P" n="0002a06"/>同時涌出。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0002a0605" cb:place="inline">深智現前大千不礙。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0002a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0002a0701">是諸菩薩身皆金色三十二相無量光明先
<lb ed="P" n="0002a08"/><g ref="#CB16487">𥁞</g>在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>之下此界虛空中住。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0002a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0002a0901">在此娑婆界下方空中住以示常樂深智
<lb ed="P" n="0002a10"/>無有障礙也。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0002b" n="0002b"/>
<lb ed="P" n="0002b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0002b0101">是諸菩薩聞釋迦牟尼佛所說音聲從下發
<lb ed="P" n="0002b02"/>來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0002b0202" cb:place="inline">此以眞說彼以心聞文殊所謂心聞洞
<lb ed="P" n="0002b03"/>十方。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0002b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0002b0401">一一菩薩皆是大衆唱導之首各將六萬
<lb ed="P" n="0002b05"/>恒河沙眷属况將五萬四萬三萬二萬一萬
<lb ed="P" n="0002b06"/>恒河沙等眷属者况復乃至一恒河沙半恒
<lb ed="P" n="0002b07"/>河沙四分之一乃至千萬億那由他分之一
<lb ed="P" n="0002b08"/>此指沙數自多反少。</p>
<lb ed="P" n="0002b09"/><p xml:id="pP185p0002b0901">况復千萬億那由他眷属况復億萬眷属况
<lb ed="P" n="0002b10"/>復千萬百萬乃至一萬况復一千一百乃至
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0003a" n="0003a"/>
<lb ed="P" n="0003a01"/>一十况復將五四三二一弟子者。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0003a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0003a0201">此指該數自多反少。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0003a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0003a0301">况復單<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0301" n="0003a0301"/><anchor xml:id="beg0003a0301" n="0003a0301"/>己<anchor xml:id="end0003a0301"/>樂遠離行如是等比無量無邊筭
<lb ed="P" n="0003a04"/>數譬喩所不能知。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0003a0408" cb:place="inline">此指單數自少反多偈
<lb ed="P" n="0003a05"/>云單<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0501" n="0003a0501"/><anchor xml:id="beg0003a0501" n="0003a0501"/>己<anchor xml:id="end0003a0501"/>無眷属其數轉過上乍而觀之六
<lb ed="P" n="0003a06"/>萬河沙多於單<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0601" n="0003a0601"/><anchor xml:id="beg0003a0601" n="0003a0601"/>己<anchor xml:id="end0003a0601"/>詳而觀之單<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0602" n="0003a0602"/><anchor xml:id="beg0003a0602" n="0003a0602"/>己<anchor xml:id="end0003a0602"/>之數轉
<lb ed="P" n="0003a07"/>過河沙然則一<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a0701" n="0003a0701"/><anchor xml:id="beg0003a0701" n="0003a0701"/>己<anchor xml:id="end0003a0701"/>非寡沙衆非多法法本
<lb ed="P" n="0003a08"/>體離諸數量多寡之限特人情妄立耳此
<lb ed="P" n="0003a09"/>衆來儀所以遣情顯妙也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0003a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0003a1001">是諸菩薩從地出已各詣虛空七寶妙塔多
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0003b" n="0003b"/>
<lb ed="P" n="0003b01"/>寶如來釋迦牟尼佛所到<anchor xml:id="nkr_note_add_0003b0101" n="0003b0101"/><anchor xml:id="beg0003b0101" n="0003b0101"/>已<anchor xml:id="end0003b0101"/>向二世尊頭面
<lb ed="P" n="0003b02"/>禮足及至諸寶<g ref="#CB14081">𣗳</g>下師子座上佛所亦皆作
<lb ed="P" n="0003b03"/>禮右遶三匝合掌恭敬以諸菩薩種種讚法
<lb ed="P" n="0003b04"/>而以讚歎住在一面欣樂瞻仰於二世尊是
<lb ed="P" n="0003b05"/>諸菩薩摩訶薩從初涌出以諸菩薩種種讚
<lb ed="P" n="0003b06"/>法而讚於佛如是時間經五十小劫是時釋
<lb ed="P" n="0003b07"/>迦牟尼佛嘿然而坐及諸四衆亦皆嘿然五
<lb ed="P" n="0003b08"/>十小劫佛神力故令諸大衆謂如半日。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0003b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0003b0901">聖人神智方便法門能延一日以爲一劫
<lb ed="P" n="0003b10"/>能促一劫以爲一日盖道無遷變情有頃
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0004a" n="0004a"/>
<lb ed="P" n="0004a01"/>久猶如夢人不移一時而夢歷多嵗則頃
<lb ed="P" n="0004a02"/>久之情初無定也故聖人對機示現延促
<lb ed="P" n="0004a03"/>而本無延促所言菩薩讚佛經劫則於促
<lb ed="P" n="0004a04"/>示延耳又令大衆謂如半日則於延現促
<lb ed="P" n="0004a05"/>耳所以然者將欲顯發宣示諸佛智慧自
<lb ed="P" n="0004a06"/>在神通之力使忘延促之情而深證實相
<lb ed="P" n="0004a07"/>故也華嚴云一念普觀無量劫無去無來
<lb ed="P" n="0004a08"/>亦無住如是了知三世事超諸方便成十
<lb ed="P" n="0004a09"/>力夫能一念普觀無去來住則了斯延促
<lb ed="P" n="0004a10"/>皆方便耳。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0004b" n="0004b"/>
<lb ed="P" n="0004b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0004b0101">爾時四衆亦以佛神力故見諸菩薩遍滿
<lb ed="P" n="0004b02"/>無量百千萬億國土虛空。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0004b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0004b0301">四衆肉眼礙而非通而能見無量國土者
<lb ed="P" n="0004b04"/>假佛通力故也夫於衆一多<g ref="#CB28575">㸦</g>陳於時延
<lb ed="P" n="0004b05"/>促<g ref="#CB28575">㸦</g>現於見通礙<g ref="#CB28575">㸦</g>用者以明物量無窮
<lb ed="P" n="0004b06"/>時無止分無常而警發常情使去其倒心
<lb ed="P" n="0004b07"/>限意依無礙智圓融妙達繇是進契壽量
<lb ed="P" n="0004b08"/>秘說而得入佛慧成就佛身故也是故此
<lb ed="P" n="0004b09"/>品事法雖爲顯迹勸持又爲壽量引發也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0004b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0004b1001">是菩薩衆中有四導師一名上行二名無
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0005a" n="0005a"/>
<lb ed="P" n="0005a01"/>邊行三名淨行四名安立行是四菩薩於其
<lb ed="P" n="0005a02"/>衆中最爲上首唱導之師在大衆前各共合
<lb ed="P" n="0005a03"/>掌觀釋迦牟尼佛而問訊言世尊少病少惱
<lb ed="P" n="0005a04"/>安樂行不所應度者受敎易不不令世尊生
<lb ed="P" n="0005a05"/>疲勞耶爾時四大菩薩而說偈言。</p>
<lb ed="P" n="0005a06"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0005a0601"><l>世尊安樂</l><l>少病少惱</l><l>敎化衆生</l>
<lb ed="P" n="0005a07"/><l>得無疲倦</l><l>又諸衆生</l><l>受化易不</l>
<lb ed="P" n="0005a08"/><l>不令世尊</l><l>生疲勞耶</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0005a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0005a0901">問居堪忍與民同患之事也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0005a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0005a1001">爾時世尊於菩薩大衆中而作是言如是如
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0005b" n="0005b"/>
<lb ed="P" n="0005b01"/>是諸善男子如來安樂少病少惱諸衆生等
<lb ed="P" n="0005b02"/>易可化度無有疲勞所以者何是諸衆生世
<lb ed="P" n="0005b03"/>世<anchor xml:id="nkr_note_add_0005b0301" n="0005b0301"/><anchor xml:id="beg0005b0301" n="0005b0301"/>已<anchor xml:id="end0005b0301"/>來常受我化亦於過去諸佛供養尊重
<lb ed="P" n="0005b04"/>種諸善根此諸衆生始見我身聞我所說卽
<lb ed="P" n="0005b05"/>皆信受入如來慧除先修習學小乘者如是
<lb ed="P" n="0005b06"/>之人我今亦令得聞是經入於佛慧。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0005b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0005b0701">言世世受化正顯壽量本門所化言亦於
<lb ed="P" n="0005b08"/>過去種善則兼明智勝會中所化以化緣
<lb ed="P" n="0005b09"/>深故始見始聞卽皆信受。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0005b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0005b1001">爾時諸大菩薩而說偈言。</p>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0006a" n="0006a"/>
<lb ed="P" n="0006a01"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0006a0101"><l>善哉善哉</l><l>大雄世尊</l><l>諸衆生等</l>
<lb ed="P" n="0006a02"/><l>易可化度</l><l>能問諸佛</l><l>甚深智慧</l>
<lb ed="P" n="0006a03"/><l>聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a0301" n="0006a0301"/><anchor xml:id="beg0006a0301" n="0006a0301"/>已<anchor xml:id="end0006a0301"/>信行</l><l>我等隨喜</l></lg>
<lb ed="P" n="0006a04"/><p xml:id="pP185p0006a0401">於時世尊讚歎上首諸大菩薩善哉善哉善
<lb ed="P" n="0006a05"/>男子汝等能於如來發隨喜心。</p>
<lb ed="P" n="0006a06"/><p xml:id="pP185p0006a0601">爾時彌勒菩薩及八千恒河沙諸菩薩衆
<lb ed="P" n="0006a07"/>皆作是念我等從昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0006a0701" n="0006a0701"/><anchor xml:id="beg0006a0701" n="0006a0701"/>已<anchor xml:id="end0006a0701"/>來不見不聞如是大
<lb ed="P" n="0006a08"/>菩薩摩訶薩衆從地踊出住世尊前合掌供
<lb ed="P" n="0006a09"/>養問訊如來。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0006a0906" cb:place="inline"><g ref="#CB12752">弥</g>勒道同大覺智無不照以
<lb ed="P" n="0006a10"/>補處示疑欲利當來之機耳故後偈云願
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0006b" n="0006b"/>
<lb ed="P" n="0006b01"/>佛爲未耒演說令開觧。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0006b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0006b0201">時彌勒菩薩摩訶薩知八千恒河沙諸菩
<lb ed="P" n="0006b03"/>薩等心之所念幷欲自决所疑合掌向佛以
<lb ed="P" n="0006b04"/>偈問曰。</p>
<lb ed="P" n="0006b05"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0006b0501"><l>無量千萬億</l><l>大衆諸菩薩</l><l>昔所未曾見</l>
<lb ed="P" n="0006b06"/><l>願兩足尊說</l><l>是從何所來</l><l>以何因緣集</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0006b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0006b0701">總問何來何集。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0006b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0006b0801"><l>巨身大神通</l><l>智慧叵思議</l><l>其志念堅固</l>
<lb ed="P" n="0006b09"/><l>有大忍辱力</l><l>衆生所樂見</l><l>爲從何所來</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0006b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0006b1001">容儀<g ref="#CB08888">挺</g>特智力異常故聳動衆問。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0007a" n="0007a"/>
<lb ed="P" n="0007a01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0007a0101"><l>一一諸菩薩</l><l>所將諸眷属</l><l>其數無有量</l>
<lb ed="P" n="0007a02"/><l>如恒河沙等</l><l>或有大菩薩</l><l>將六萬恒沙</l>
<lb ed="P" n="0007a03"/><l>如是諸大衆</l><l>一心求佛道</l><l>是諸大師等</l>
<lb ed="P" n="0007a04"/><l>六萬恒河沙</l><l>俱來供養佛</l><l>及護持是經</l>
<lb ed="P" n="0007a05"/><l>將五萬恒河</l><l>其數過於是</l><l>四萬及三萬</l>
<lb ed="P" n="0007a06"/><l>二萬至一萬</l><l>一千一百等</l><l>乃至一恒沙</l>
<lb ed="P" n="0007a07"/><l>半及三四分</l><l>億萬分之一</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0007a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0007a0801">此頌沙數自多反少。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0007a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0007a0901"><l>千萬那由他</l><l>萬億諸弟子</l><l>乃至於半億</l>
<lb ed="P" n="0007a10"/><l>其數復過上</l><l>百萬至一萬</l><l>一千及一百</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0007b" n="0007b"/>
<lb ed="P" n="0007b01"/><l>五十與一十</l><l>乃至三二一</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0007b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0007b0201">此頌該數自多反少。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0007b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0007b0301"><l>單<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0301" n="0007b0301"/><anchor xml:id="beg0007b0301" n="0007b0301"/>己<anchor xml:id="end0007b0301"/>無眷属</l><l>樂於獨處者</l><l>俱來至佛所</l>
<lb ed="P" n="0007b04"/><l>其數轉過上</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0007b0406" cb:place="inline">此頌單數自少反多。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0007b05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0007b0501"><l>如是諸大衆</l><l>若人行籌數</l><l>過於恒沙劫</l>
<lb ed="P" n="0007b06"/><l>猶不能<g ref="#CB16487">𥁞</g>知</l><l>是諸大威德</l><l>精進菩薩衆</l>
<lb ed="P" n="0007b07"/><l>誰爲其說法</l><l>敎化而成就</l><l>從誰初發心</l>
<lb ed="P" n="0007b08"/><l>稱揚何佛法</l><l>受持行誰經</l><l>修習何佛道</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0007b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0007b0901">見其頗多疑非一世一佛所化故詳問之。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0007b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0007b1001"><l>如是諸菩薩</l><l>神通大智力</l><l>四方地震裂</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0008a" n="0008a"/>
<lb ed="P" n="0008a01"/><l>皆從中踊出</l><l>世尊我昔來</l><l>未曾見是事</l>
<lb ed="P" n="0008a02"/><l>願說其所從</l><l>國土之名號</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0008a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0008a0301">結問何來也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0008a04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0008a0401"><l>我常遊諸國</l><l>未曾見是衆</l><l>我於此衆中</l>
<lb ed="P" n="0008a05"/><l>乃不識一人</l><l>忽然從地出</l><l>願說其因緣</l>
<lb ed="P" n="0008a06"/><l>今此之大會</l><l>無量百千億</l><l>是諸菩薩等</l>
<lb ed="P" n="0008a07"/><l>皆欲知此事</l><l>是諸菩薩衆</l><l>本末之因緣</l>
<lb ed="P" n="0008a08"/><l>無量德世尊</l><l>唯願决衆疑</l></lg>
<lb ed="P" n="0008a09"/><p xml:id="pP185p0008a0901">爾時釋迦牟尼分身諸佛從無量千萬億
<lb ed="P" n="0008a10"/>他方國土來者在於八方諸寶<g ref="#CB14081">𣗳</g>下師子座
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0008b" n="0008b"/>
<lb ed="P" n="0008b01"/>上結加趺坐其佛侍者各各見是菩薩大衆
<lb ed="P" n="0008b02"/>於三千大千世界四方從地踊出住於虛空
<lb ed="P" n="0008b03"/>各白其佛言世尊此諸無量無邊阿僧祇菩
<lb ed="P" n="0008b04"/>薩大衆從何所來爾時諸佛各吿侍者諸善
<lb ed="P" n="0008b05"/>男子且待須<g ref="#CB04456">㬰</g>有菩薩摩訶薩名曰<g ref="#CB12752">弥</g>勒釋
<lb ed="P" n="0008b06"/>迦牟尼佛之所授記次後作佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0008b0601" n="0008b0601"/><anchor xml:id="beg0008b0601" n="0008b0601"/>已<anchor xml:id="end0008b0601"/>問斯事佛
<lb ed="P" n="0008b07"/>今荅之汝等自當因是得聞。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0008b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0008b0801">各白其佛白分身也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0008b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0008b0901">爾時釋迦牟尼佛吿<g ref="#CB12752">弥</g>勒菩薩善哉善哉
<lb ed="P" n="0008b10"/><name role="" type="person">阿逸多</name>乃能問佛如是大事汝等當共一心
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0009a" n="0009a"/>
<lb ed="P" n="0009a01"/>被精進鎧發堅固意如來今欲顯發宣示諸
<lb ed="P" n="0009a02"/>佛智慧諸佛自在神通之力諸佛師子奮迅
<lb ed="P" n="0009a03"/>之力諸佛威猛大勢之力。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0009a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0009a0401"><g ref="#CB12752">弥</g>勒姓也號<name role="" type="person">阿逸多</name>此云無能勝大事者
<lb ed="P" n="0009a05"/>智慧神通奮迅威猛所化多衆之事也將
<lb ed="P" n="0009a06"/>欲宣示先令被精進鎧等者戒使勇<g ref="#CB07536">𨦣</g>諦
<lb ed="P" n="0009a07"/>聽無以趣深而生疑退也下云我於娑婆
<lb ed="P" n="0009a08"/>得菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0009a0801" n="0009a0801"/><anchor xml:id="beg0009a0801" n="0009a0801"/>已<anchor xml:id="end0009a0801"/>敎化成就如是多衆卽總宣示
<lb ed="P" n="0009a09"/>廣在後文也宣示諸佛智慧卽壽量偈云
<lb ed="P" n="0009a10"/>我智力如是慧光照無量是也諸佛自在
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0009b" n="0009b"/>
<lb ed="P" n="0009b01"/>神通卽方便現涅槃而實不滅度是也師
<lb ed="P" n="0009b02"/>子奮迅之力卽常說法敎化無數億衆生
<lb ed="P" n="0009b03"/>是也威猛大勢之力卽令顚倒衆生雖近
<lb ed="P" n="0009b04"/>而不見是也此宣釋迦化跡而言諸佛者
<lb ed="P" n="0009b05"/>佛佛道同故。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0009b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0009b0601">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="P" n="0009b07"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0009b0701"><l>當精進一心</l><l>我欲說此事</l><l>勿得有疑悔</l>
<lb ed="P" n="0009b08"/><l>佛智叵思議</l><l>汝今出信力</l><l>住於忍善中</l>
<lb ed="P" n="0009b09"/><l>昔所未聞法</l><l>今皆當得聞</l><l>我今安慰汝</l>
<lb ed="P" n="0009b10"/><l>勿得懷疑懼</l><l>佛無不實語</l><l>智慧不可量</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0010a" n="0010a"/>
<lb ed="P" n="0010a01"/><l>所得第一法</l><l>甚深叵分別</l><l>如是今當說</l>
<lb ed="P" n="0010a02"/><l>汝等一心聽</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0010a0206" cb:place="inline">出信力者勉令發信住忍善
<lb ed="P" n="0010a03"/>者戒令勿退卽令被進鎧發堅固意也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0010a0401">爾時世尊說此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a0401" n="0010a0401"/><anchor xml:id="beg0010a0401" n="0010a0401"/>已<anchor xml:id="end0010a0401"/>吿<g ref="#CB12752">弥</g>勒菩薩我今於
<lb ed="P" n="0010a05"/>此大衆宣吿汝等<name role="" type="person">阿逸多</name>是諸大菩薩摩訶
<lb ed="P" n="0010a06"/>薩無量無數阿僧祇從地踊出汝等昔所未
<lb ed="P" n="0010a07"/>見者我於是<name role="" type="person">娑婆世界</name>得阿耨多羅三藐三
<lb ed="P" n="0010a08"/>菩提<anchor xml:id="nkr_note_add_0010a0801" n="0010a0801"/><anchor xml:id="beg0010a0801" n="0010a0801"/>已<anchor xml:id="end0010a0801"/>敎化示導是諸菩薩調伏其心令發
<lb ed="P" n="0010a09"/>道意。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0010a0903" cb:place="inline">荅誰說法敎化從誰初發心。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0010a1001">此諸菩薩皆於是<name role="" type="person">娑婆世界</name>之下此界虛空
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0010b" n="0010b"/>
<lb ed="P" n="0010b01"/>中住。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0010b0103" cb:place="inline">荅願說所從國土名號。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0010b0201">於諸經典讀誦通利思惟分別正憶念。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0010b0301">稱其德也於諸經典能讀以取其理誦以
<lb ed="P" n="0010b04"/>通其義思惟以精之正念以持之則其德
<lb ed="P" n="0010b05"/>足稱矣。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0010b0601"><name role="" type="person">阿逸多</name>是諸善男子等不樂在衆多有所說
<lb ed="P" n="0010b07"/>常樂靜處勤行精進未曾休息亦不依止人
<lb ed="P" n="0010b08"/>天而住常樂深智無有障礙亦常樂於諸佛
<lb ed="P" n="0010b09"/>之法一心精進求無上慧。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0010b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0010b1001">釋所以住下方空中之意。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0011a" n="0011a"/>
<lb ed="P" n="0011a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0011a0101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="P" n="0011a02"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011a0201"><l>阿逸汝當知</l><l>是諸大菩薩</l><l>從無數劫來</l>
<lb ed="P" n="0011a03"/><l>修習佛智慧</l><l>悉是我所化</l><l>令發大道心</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0011a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011a0401">頌荅誰爲敎化從誰發心。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0011a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011a0501"><l>此等是我子</l><l>依止是世界</l><l>常行頭陁事</l>
<lb ed="P" n="0011a06"/><l>志樂於靜處</l><l>捨大衆憒閙</l><l>不樂多所說</l>
<lb ed="P" n="0011a07"/><l>如是諸子等</l><l>學習我道法</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0011a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011a0801">頌荅受持誰經修習何道。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0011a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011a0901"><l>晝夜常精進</l><l>爲求佛道故</l><l>在<name role="" type="person">娑婆世界</name></l>
<lb ed="P" n="0011a10"/><l>下方空中住</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011a1006" cb:place="inline">頌荅願說所從國土名號。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0011b" n="0011b"/>
<lb ed="P" n="0011b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011b0101"><l>志念力堅固</l><l>常勤求智慧</l><l>說種種妙法</l>
<lb ed="P" n="0011b02"/><l>其心無所畏</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011b0206" cb:place="inline">頌德也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0011b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011b0301"><l>我於<name role="" type="person">伽耶城</name></l><l>菩提<g ref="#CB14081">𣗳</g>下坐</l><l>得成最正覺</l>
<lb ed="P" n="0011b04"/><l>轉無上法輪</l><l>爾乃敎化之</l><l>令初發道心</l>
<lb ed="P" n="0011b05"/><l>今皆住不退</l><l>悉當得成佛</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0011b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011b0601">荅本末因緣也意若近跡實指遠因摩竭
<lb ed="P" n="0011b07"/>陁國西南度尼連河至<name role="" type="person">伽耶城</name>又數里至
<lb ed="P" n="0011b08"/>菩提山有畢鉢羅<g ref="#CB14081">𣗳</g>佛坐其下成道。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0011b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0011b0901"><l>我今說實語</l><l>汝等一心信</l><l>我從久遠來</l>
<lb ed="P" n="0011b10"/><l>敎化是等衆</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0011b1006" cb:place="inline">結荅也。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0012a" n="0012a"/>
<lb ed="P" n="0012a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0012a0101">爾時彌勒菩薩摩訶薩及無數諸菩薩等
<lb ed="P" n="0012a02"/>心生疑惑怪未曾有而作是念云何世尊於
<lb ed="P" n="0012a03"/>少時間敎化如是無量無邊阿僧祇諸大菩
<lb ed="P" n="0012a04"/>薩令住阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0012a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0012a0501">迷壽量遠因故有此疑。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0012a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0012a0601">卽白佛言世尊如來爲太子時出於釋宮去
<lb ed="P" n="0012a07"/><name role="" type="person">伽耶城</name>不遠坐於道塲得成阿耨多羅三藐
<lb ed="P" n="0012a08"/>三菩提從是已來始過四十餘年世尊云何
<lb ed="P" n="0012a09"/>於此少時大作佛事以佛勢力以佛功德敎
<lb ed="P" n="0012a10"/>化如是無量大菩薩衆當成阿耨多羅三藐
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0012b" n="0012b"/>
<lb ed="P" n="0012b01"/>三菩提世尊此大菩薩衆假使有人於千萬
<lb ed="P" n="0012b02"/>億劫數不能<g ref="#CB16487">𥁞</g>不得其邊斯等久遠<anchor xml:id="nkr_note_add_0012b0201" n="0012b0201"/><anchor xml:id="beg0012b0201" n="0012b0201"/>已<anchor xml:id="end0012b0201"/>來於
<lb ed="P" n="0012b03"/>無量無邊諸佛所植諸善根成就菩薩道常
<lb ed="P" n="0012b04"/>修梵行世尊如此之事世所難信。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0012b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0012b0501">勢伽耶近迹故有此難。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0012b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0012b0601">譬如有人色羙髮黑年二十五指百嵗人
<lb ed="P" n="0012b07"/>言是我子其百嵗人亦指年少言是我父生
<lb ed="P" n="0012b08"/>育我等是事難信。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0012b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0012b0901">父少譬釋尊闡化之近子老譬涌出成德
<lb ed="P" n="0012b10"/>之久化近迹久理不相當必言二十五及
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0013a" n="0013a"/>
<lb ed="P" n="0013a01"/>百嵗者取其少猶未壯老<anchor xml:id="nkr_note_add_0013a0101" n="0013a0101"/><anchor xml:id="beg0013a0101" n="0013a0101"/>已<anchor xml:id="end0013a0101"/>過耄益見相
<lb ed="P" n="0013a02"/>違也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0013a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0013a0301">佛亦如是得道<anchor xml:id="nkr_note_add_0013a0301" n="0013a0301"/><anchor xml:id="beg0013a0301" n="0013a0301"/>已<anchor xml:id="end0013a0301"/>來其實未久而此大衆
<lb ed="P" n="0013a04"/>諸菩薩等已於無量千萬億劫爲佛道故勤
<lb ed="P" n="0013a05"/>行精進善入出住無量百千萬億三昧得大
<lb ed="P" n="0013a06"/>神通久修梵行善能次第習諸善法巧於問
<lb ed="P" n="0013a07"/>荅人中之寶一切世間甚爲希有今日世尊
<lb ed="P" n="0013a08"/>方云得佛道時初令發心敎化示導令向阿
<lb ed="P" n="0013a09"/>耨多羅三藐三菩提世尊得佛未久乃能作
<lb ed="P" n="0013a10"/>此大功德事。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0013b" n="0013b"/>
<lb ed="P" n="0013b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0013b0101">得佛未久合父少也而此大衆至甚爲希
<lb ed="P" n="0013b02"/>有合子老也今日世尊至能作大事合相
<lb ed="P" n="0013b03"/>違也善入出住者於無量三昧或入或出
<lb ed="P" n="0013b04"/>或住妙用自在。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0013b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0013b0501">我等雖復信佛隨宜所說佛所出言未曾
<lb ed="P" n="0013b06"/>虛妄佛所知者皆悉通達然諸新發意菩薩
<lb ed="P" n="0013b07"/>於佛滅後若聞是語或不信受而起破法罪
<lb ed="P" n="0013b08"/>業因緣唯然世尊願爲觧說除我等疑及未
<lb ed="P" n="0013b09"/>來世諸善男子聞此事<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b0901" n="0013b0901"/><anchor xml:id="beg0013b0901" n="0013b0901"/>已<anchor xml:id="end0013b0901"/>亦不生疑。</p>
<lb ed="P" n="0013b10"/><p xml:id="pP185p0013b1001">爾時彌勒菩薩欲重宣此而說偈言。</p>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0014a" n="0014a"/>
<lb ed="P" n="0014a01"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0014a0101"><l>佛昔從釋種</l><l>出家近伽耶</l><l>坐於菩提<g ref="#CB14081">𣗳</g></l>
<lb ed="P" n="0014a02"/><l>爾來尙未久</l><l>此諸佛子等</l><l>其數不可量</l>
<lb ed="P" n="0014a03"/><l>久<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0301" n="0014a0301"/><anchor xml:id="beg0014a0301" n="0014a0301"/>已<anchor xml:id="end0014a0301"/>行佛道</l><l>住於神通力</l><l>善學菩薩道</l>
<lb ed="P" n="0014a04"/><l>不染世間法</l><l>如蓮華在水</l><l>從地而踊出</l>
<lb ed="P" n="0014a05"/><l>皆起恭敬心</l><l>住於世尊前</l><l>是事難思議</l>
<lb ed="P" n="0014a06"/><l>云何而可信</l><l>佛得道甚近</l><l>所成就甚多</l>
<lb ed="P" n="0014a07"/><l>願爲除衆疑</l><l>如實分別說</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0014a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0014a0801">執近迹疑遠緣而致問也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0014a09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0014a0901"><l>譬如少壯人</l><l>年始二十五</l><l>示人百嵗子</l>
<lb ed="P" n="0014a10"/><l>髮白而面<g ref="#CB11318">𤿥</g></l><l>是等我所生</l><l>子亦說是父</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0014b" n="0014b"/>
<lb ed="P" n="0014b01"/><l>父少而子老</l><l>擧世所不信</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0014b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0014b0201">所謂寂塲少父寂光老兒。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0014b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0014b0301"><l>世尊亦如是</l><l>得道來甚近</l><l>是諸菩薩等</l>
<lb ed="P" n="0014b04"/><l>志固無怯弱</l><l>從無量劫來</l><l>而行菩薩道</l>
<lb ed="P" n="0014b05"/><l>巧於難問荅</l><l>其心無所畏</l><l>忍辱心决定</l>
<lb ed="P" n="0014b06"/><l>端正有威德</l><l>十方佛所讚</l><l>善能分別說</l>
<lb ed="P" n="0014b07"/><l>不樂在人衆</l><l>常好在禪定</l><l>爲求佛道故</l>
<lb ed="P" n="0014b08"/><l>於下空中住</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0014b0806" cb:place="inline">從志固無怯<anchor xml:id="nkr_note_add_0014b0801" n="0014b0801"/><anchor xml:id="beg0014b0801" n="0014b0801"/>已<anchor xml:id="end0014b0801"/>下皆頌老成
<lb ed="P" n="0014b09"/>之德。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0014b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0014b1001"><l>我等從佛聞</l><l>於此事無疑</l><l>願佛爲未來</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0015a" n="0015a"/>
<lb ed="P" n="0015a01"/><l>演說令開觧</l><l>若有於此經</l><l>生疑不信者</l>
<lb ed="P" n="0015a02"/><l>卽當墮惡道</l><l>願今爲觧說</l><l>是無量菩薩</l>
<lb ed="P" n="0015a03"/><l>云何於少時</l><l>敎化令發心</l><l>而住不退地</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="P" n="0015a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如來壽量品第十六</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0015a0401">妙法蓮華經如來壽量品第十六</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0015a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0015a0501">前品顯迹而滯者迷本故情疑久近見起
<lb ed="P" n="0015a06"/>生滅欲契如實本際難矣故此顯本釋其
<lb ed="P" n="0015a07"/>疑滯使知如來本無生滅伽耶之化特爲
<lb ed="P" n="0015a08"/>機所受之命稱性無量故曰如來壽量品
<lb ed="P" n="0015a09"/>文云如來如實知見三界之相無有生死
<lb ed="P" n="0015a10"/>退出亦無在世滅度後云其有菩薩聞說
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0015b" n="0015b"/>
<lb ed="P" n="0015b01"/>壽量卽能信受願於未來長壽度生至坐
<lb ed="P" n="0015b02"/>道塲說壽亦爾意明本迹一如世相常住
<lb ed="P" n="0015b03"/>稱性之壽人皆有之苟能正信順受不以
<lb ed="P" n="0015b04"/>生滅心行而自夭閼則三界之相可如實
<lb ed="P" n="0015b05"/>知遂能現壽量以存存示生滅而化化智
<lb ed="P" n="0015b06"/>力神用與如來等矣故曰顯本勸持。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0015b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0015b0701">爾時佛吿諸菩薩及一切大衆諸善男子
<lb ed="P" n="0015b08"/>汝等當信觧如來誠諦之語復吿大衆汝等
<lb ed="P" n="0015b09"/>當信觧如來誠諦之語又復吿諸大衆汝等
<lb ed="P" n="0015b10"/>當信觧如來誠諦之語。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0015b1010" cb:place="inline">以壽量之本趣深
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0016a" n="0016a"/>
<lb ed="P" n="0016a01"/>難信故再三發之心實曰誠言當曰諦。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0016a0201">是時菩薩大衆<g ref="#CB12752">弥</g>勒爲首合掌白佛言世
<lb ed="P" n="0016a03"/>尊唯願說之我等當信受佛語如是三白<anchor xml:id="nkr_note_add_0016a0301" n="0016a0301"/><anchor xml:id="beg0016a0301" n="0016a0301"/>已<anchor xml:id="end0016a0301"/>
<lb ed="P" n="0016a04"/>復言唯願說之我等當信受佛語。</p>
<lb ed="P" n="0016a05"/><p xml:id="pP185p0016a0501">爾時世尊知諸菩薩三請不止而吿之言
<lb ed="P" n="0016a06"/>汝等諦聽如來秘密神通之力。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0016a0701">應量非量現滅不滅天人莫測是謂秘密
<lb ed="P" n="0016a08"/>神力。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0016a0901">一切世間天人及阿修羅皆謂今釋迦牟尼
<lb ed="P" n="0016a10"/>佛出釋氏宮去<name role="" type="person">伽耶城</name>不遠坐於道塲得阿
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0016b" n="0016b"/>
<lb ed="P" n="0016b01"/>耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0016b0109" cb:place="inline">但見其迹。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0016b0201">然善男子我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0016b0201" n="0016b0201"/><anchor xml:id="beg0016b0201" n="0016b0201"/>已<anchor xml:id="end0016b0201"/>來無量無邊百千萬
<lb ed="P" n="0016b03"/>億那由他劫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0016b0306" cb:place="inline">本實無量。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0016b0401">譬如五百千萬億那由他阿僧祇三千大
<lb ed="P" n="0016b05"/>千世界假使有人抹爲微塵過於東方五百
<lb ed="P" n="0016b06"/>千萬億那由他阿僧祇國乃下一塵如是東
<lb ed="P" n="0016b07"/>行<g ref="#CB16487">𥁞</g>是微塵諸善男子於意云何是諸世界
<lb ed="P" n="0016b08"/>可得思惟校計知其數不。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0016b0901">並如智勝塵墨之喩。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0016b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0016b1001"><g ref="#CB12752">弥</g>勒菩薩等俱白佛言世尊是諸世界無量
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0017a" n="0017a"/>
<lb ed="P" n="0017a01"/>無邊非筭數所知亦非心力所及一切聲聞
<lb ed="P" n="0017a02"/>辟支佛以無漏智不能思惟知其限數我等
<lb ed="P" n="0017a03"/>住阿鞞<g ref="#CB02494">䟦</g>致地於是事中亦所不達世尊如
<lb ed="P" n="0017a04"/>是諸世界無量無邊。</p>
<lb ed="P" n="0017a05"/><p xml:id="pP185p0017a0501">爾時佛吿大菩薩衆諸善男子今當分明宣
<lb ed="P" n="0017a06"/>語汝等是諸世界若著微塵及不著者<g ref="#CB16487">𥁞</g>以
<lb ed="P" n="0017a07"/>爲塵一塵一劫我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0017a0701" n="0017a0701"/><anchor xml:id="beg0017a0701" n="0017a0701"/>已<anchor xml:id="end0017a0701"/>來復過於此百千
<lb ed="P" n="0017a08"/>萬億那由他阿僧祇劫。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0017a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0017a0901">正明佛壽無量也諸佛壽量悉皆無量衆
<lb ed="P" n="0017a10"/>生壽量亦復如是但迷眞智故妄逐生死
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0017b" n="0017b"/>
<lb ed="P" n="0017b01"/>如一墮地獄至無數劫豈非無量壽耶苟
<lb ed="P" n="0017b02"/>不迷墮則與佛無別矣。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0017b0301">自從是來我常在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>說法敎化亦
<lb ed="P" n="0017b04"/>於餘處百千萬億那由他阿僧祇國導利衆
<lb ed="P" n="0017b05"/>生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0017b0502" cb:place="inline">自從是來謂從塵劫成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0017b0501" n="0017b0501"/><anchor xml:id="beg0017b0501" n="0017b0501"/>已<anchor xml:id="end0017b0501"/>來言常在
<lb ed="P" n="0017b06"/>此又在餘處則不唯身相常住亦顯國土
<lb ed="P" n="0017b07"/>常住也是知娑婆及萬億國無非淨土同
<lb ed="P" n="0017b08"/>一法界未甞壞滅其有壞滅皆別業妄見
<lb ed="P" n="0017b09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0017b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0017b1001">諸善男子於是中間我說然燈佛等又復
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0018a" n="0018a"/>
<lb ed="P" n="0018a01"/>又其入於涅槃如是皆以方便分別。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0018a0201">旣曰成佛之久常在利生而中間自說於
<lb ed="P" n="0018a03"/>然燈佛所得法受記等事疑若近迹又復
<lb ed="P" n="0018a04"/>現言當入涅槃疑非常在此皆隨機方便
<lb ed="P" n="0018a05"/>之說耳。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0018a0601">諸善男子若有衆生來至我所我以佛眼
<lb ed="P" n="0018a07"/>觀其信等諸根利鈍隨所應度處處自說名
<lb ed="P" n="0018a08"/>字不同年紀大小亦復現言當入涅槃又以
<lb ed="P" n="0018a09"/>種種方便說微妙法能令衆生發歡喜心。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0018a1001">信等諸根謂信根智根等也觀利根卽現長
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0018b" n="0018b"/>
<lb ed="P" n="0018b01"/>年說大法觀鈍根卽現劣應示涅槃所以
<lb ed="P" n="0018b02"/>名字有不同年紀有大小說法有種種皆
<lb ed="P" n="0018b03"/>爲隨機利導發其善心耳。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0018b0401">諸善男子如來見諸衆生樂於小法德薄
<lb ed="P" n="0018b05"/>垢重者爲是人說我少出家得阿耨多羅三
<lb ed="P" n="0018b06"/>藐三菩提然我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0018b0601" n="0018b0601"/><anchor xml:id="beg0018b0601" n="0018b0601"/>已<anchor xml:id="end0018b0601"/>來久遠若斯但
<lb ed="P" n="0018b07"/>以方便敎化衆生令入佛道作如是說。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0018b0801">迹少出家本久成佛。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0018b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0018b0901">諸善男子如來所演經典皆爲度脫衆生
<lb ed="P" n="0018b10"/>或說<anchor xml:id="nkr_note_add_0018b1001" n="0018b1001"/><anchor xml:id="beg0018b1001" n="0018b1001"/>己<anchor xml:id="end0018b1001"/>身或說他身或示<anchor xml:id="nkr_note_add_0018b1002" n="0018b1002"/><anchor xml:id="beg0018b1002" n="0018b1002"/>己<anchor xml:id="end0018b1002"/>身或示他身或
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0019a" n="0019a"/>
<lb ed="P" n="0019a01"/>示<anchor xml:id="nkr_note_add_0019a0101" n="0019a0101"/><anchor xml:id="beg0019a0101" n="0019a0101"/>己<anchor xml:id="end0019a0101"/>事或示他事諸所言說皆實不虛。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0019a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0019a0201">所演經典說雖異同理無不實也<anchor xml:id="nkr_note_add_0019a0201" n="0019a0201"/><anchor xml:id="beg0019a0201" n="0019a0201"/>己<anchor xml:id="end0019a0201"/>謂釋
<lb ed="P" n="0019a03"/>迦他謂諸佛說見於言示見於行。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0019a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0019a0401">所以者何如來如實知見三界之相無有生
<lb ed="P" n="0019a05"/>死若退若出亦無在世及滅度者非實非虛
<lb ed="P" n="0019a06"/>非如非異不如三界見於三界如斯之事如
<lb ed="P" n="0019a07"/>來明見無有錯謬以諸衆生有種種性種種
<lb ed="P" n="0019a08"/>欲種種行種種憶想分別故欲令生諸善根
<lb ed="P" n="0019a09"/>以若干因緣譬喩言詞種種說法所作佛事
<lb ed="P" n="0019a10"/>未曾暫癈。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0019b" n="0019b"/>
<lb ed="P" n="0019b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0019b0101">釋上理無不實而說有異同也三界萬法
<lb ed="P" n="0019b02"/>不容擬心以衆生妄見則種種紛紜以如
<lb ed="P" n="0019b03"/>來實見則一切眞寂無有生死乃至滅度
<lb ed="P" n="0019b04"/>者不以生滅相見也不如三界見於三界
<lb ed="P" n="0019b05"/>者不以徃來相見也旣明見無滯則宜無
<lb ed="P" n="0019b06"/>異說特以衆生性欲行想之心種種不同
<lb ed="P" n="0019b07"/>故說示敎化之迹亦種種不同也所作佛
<lb ed="P" n="0019b08"/>事指說示不同之事。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0019b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0019b0901">如是我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0019b0901" n="0019b0901"/><anchor xml:id="beg0019b0901" n="0019b0901"/>已<anchor xml:id="end0019b0901"/>來甚大久遠壽命無量阿
<lb ed="P" n="0019b10"/>僧祇劫常住不滅。</p>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0020a" n="0020a"/>
<lb ed="P" n="0020a01"/><p xml:id="pP185p0020a0101">諸善男子我本行菩薩道所成壽命今猶
<lb ed="P" n="0020a02"/>未<g ref="#CB16487">𥁞</g>復倍上數然今非實滅度而便唱言當
<lb ed="P" n="0020a03"/>取滅度如來以是方便敎化衆生。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0020a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0020a0401">叙唱滅意也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0020a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0020a0501">所以者何若佛久住於世薄德之人不種善
<lb ed="P" n="0020a06"/>根貧窮下賤貪著五欲入於憶想妄見網中
<lb ed="P" n="0020a07"/>若見如來常在不滅便起憍恣而懷厭怠不
<lb ed="P" n="0020a08"/>能生難遭之想恭敬之心是故如來以方便
<lb ed="P" n="0020a09"/>說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0020a0902" cb:place="inline">釋唱滅意也貧窮下賤言乏功德財憶
<lb ed="P" n="0020a10"/>想妄見爲生死網卽見惑思惑也。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0020b" n="0020b"/>
<lb ed="P" n="0020b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0020b0101">比丘當知諸佛出世難可値遇所以者何
<lb ed="P" n="0020b02"/>諸薄德人過無量百千萬億劫或有見佛或
<lb ed="P" n="0020b03"/>不見者以此事故我作是言諸比丘如來難
<lb ed="P" n="0020b04"/>可得見斯衆生等聞如是語必當生於難遭
<lb ed="P" n="0020b05"/>之想心懷戀慕渴仰於佛便種善根是故如
<lb ed="P" n="0020b06"/>來雖不實滅而言滅度。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0020b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0020b0701">言難値遇乃警之令渴仰種善也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0020b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0020b0801">又善男子諸佛如來法皆如是爲度衆生皆
<lb ed="P" n="0020b09"/>實不虛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0020b0904" cb:place="inline">明諸佛利生善權皆如是也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0020b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0020b1001">譬如良醫智慧聡達明鍊方藥善治衆病。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0021a" n="0021a"/>
<lb ed="P" n="0021a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0021a0101">佛如醫師敎如毉方理如妙藥種種性欲
<lb ed="P" n="0021a02"/>行想分別是謂衆病佛能以若干緣喩隨
<lb ed="P" n="0021a03"/>其所宜發藥而蠲除之是謂良醫善治也
<lb ed="P" n="0021a04"/>其人多諸子息若十二十乃至百數。</p>
<lb ed="P" n="0021a05"/><p xml:id="pP185p0021a0501">火宅之子對三乘言故數止三十良醫之
<lb ed="P" n="0021a06"/>子對衆生言故兼至百數。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0021a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0021a0701">以有事緣遠至餘國諸子於後飮他毒藥
<lb ed="P" n="0021a08"/>藥發悶亂宛轉于地。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0021a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0021a0901">醫師遠適而諸子飮毒猶宅主近出而其
<lb ed="P" n="0021a10"/>家失火也飮他毒藥喩隨順邪法宛轉于
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0021b" n="0021b"/>
<lb ed="P" n="0021b01"/>地喩輪墮諸趣。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0021b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0021b0201">是時其父還來歸家諸子飮毒或失本心
<lb ed="P" n="0021b03"/>或不失者遙見其父皆大歡喜拜跪問訊善
<lb ed="P" n="0021b04"/>安隱歸我等愚癡誤服毒藥願見救療更賜
<lb ed="P" n="0021b05"/>壽命父見子等苦惱如是依諸經方求好藥
<lb ed="P" n="0021b06"/>草色香美味皆悉具足擣篩和合與子令服
<lb ed="P" n="0021b07"/>而作是言此大良藥色香美味皆悉具足汝
<lb ed="P" n="0021b08"/>等可服速除苦惱無服衆患。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0021b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0021b0901">三界之家佛所舊化故云來歸彼中邪毒
<lb ed="P" n="0021b10"/>深者失其良心淺者雖或未失亦爲惡習所
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0022a" n="0022a"/>
<lb ed="P" n="0022a01"/>障未能親造覺體故云遙見願賜壽命卽
<lb ed="P" n="0022a02"/>冀不夭閼於橫邪也發藥除苦卽令其斷
<lb ed="P" n="0022a03"/>惑而證眞也依諸佛經濟之方求聖賢斷
<lb ed="P" n="0022a04"/>治之藥顯性空之眞色示戒定之五香品
<lb ed="P" n="0022a05"/>乳酪之五味無不具足也擣者折剛爲柔
<lb ed="P" n="0022a06"/>篩者化麄入細和合令服則無矯拂之失
<lb ed="P" n="0022a07"/>色味香美則無瞑眩之毒聖人病人之病
<lb ed="P" n="0022a08"/>憂人之憂調御之德盖見於此。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0022a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0022a0901">其諸子中不失心者見此良藥色香俱好
<lb ed="P" n="0022a10"/>卽便服之病<g ref="#CB16487">𥁞</g>除愈餘失心者見其父來雖
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0022b" n="0022b"/>
<lb ed="P" n="0022b01"/>亦歡喜問訊求索治病然與其藥而不肯服
<lb ed="P" n="0022b02"/>所以者何毒氣深入失本心故於此好色香
<lb ed="P" n="0022b03"/>藥而謂不美。</p>
<lb ed="P" n="0022b04"/><p xml:id="pP185p0022b0401">父作是念此子可愍爲毒所中心皆顚倒
<lb ed="P" n="0022b05"/>雖見我喜求索救療如是好藥而不肯服我
<lb ed="P" n="0022b06"/>今當設方便令服此藥卽作是言汝等當知
<lb ed="P" n="0022b07"/>我今衰老死時已至是好良藥今留在此汝
<lb ed="P" n="0022b08"/>可取服勿憂不差作是敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0022b0801" n="0022b0801"/><anchor xml:id="beg0022b0801" n="0022b0801"/>已<anchor xml:id="end0022b0801"/>復至他國遣使
<lb ed="P" n="0022b09"/>還吿汝父已死。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0022b0907" cb:place="inline">留藥喩遺敎去國喩示滅。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0022b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0022b1001">是時諸子聞父背喪心大憂惱而作是念
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0023a" n="0023a"/>
<lb ed="P" n="0023a01"/>若父在者慈愍我等能見救護今者捨我遠
<lb ed="P" n="0023a02"/>喪他國自惟孤露無復恃怙常懷悲感心遂
<lb ed="P" n="0023a03"/>醒悟乃知此藥色味香羙卽取服之毒病皆
<lb ed="P" n="0023a04"/>愈。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0023a0402" cb:place="inline">人情常忽於所賴常感於去思。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0023a0501">其父聞子悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0023a0501" n="0023a0501"/><anchor xml:id="beg0023a0501" n="0023a0501"/>已<anchor xml:id="end0023a0501"/>得差尋便來歸咸使見之。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0023a0601">水澄月現亦何去來。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0023a0701">諸善男子於意云何頗有人能說此良醫
<lb ed="P" n="0023a08"/>虛妄罪不不也世尊。</p>
<lb ed="P" n="0023a09"/><p xml:id="pP185p0023a0901">佛言我亦如是成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0023a0901" n="0023a0901"/><anchor xml:id="beg0023a0901" n="0023a0901"/>已<anchor xml:id="end0023a0901"/>來無量無邊百千
<lb ed="P" n="0023a10"/>萬億那由他阿僧祇劫爲衆生故以方便力
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0023b" n="0023b"/>
<lb ed="P" n="0023b01"/>言當滅度亦無有能如法說我虛妄過者。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0023b0201">導迷貴權於法無過。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pP185p0023b0301">爾時世尊<g ref="#CB08485">𪴰</g>重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="P" n="0023b04"/><lg type="regular" xml:id="lgP185p0023b0401"><l>自我得佛來</l><l>所經諸劫數</l><l>無量百千萬</l>
<lb ed="P" n="0023b05"/><l>億載阿僧祇</l><l>常說法敎化</l><l>無數億衆生</l>
<lb ed="P" n="0023b06"/><l>令入於佛道</l><l>爾來無量劫</l><l>爲度衆生故</l>
<lb ed="P" n="0023b07"/><l>方便現涅槃</l><l>而實不滅度</l><l>常住此說法</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0023b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0023b0801">此總擧善權下詳述權意。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0023b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0023b0901"><l>我常住於此</l><l>以諸神通力</l><l>令顚倒衆生</l>
<lb ed="P" n="0023b10"/><l>雖近而不見</l><l>衆見我滅度</l><l>廣供養舍利</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0024a" n="0024a"/>
<lb ed="P" n="0024a01"/><l>咸皆懷戀慕</l><l>而生渴仰心</l><l>衆生旣信伏</l>
<lb ed="P" n="0024a02"/><l>質直意柔軟</l><l>一心欲見佛</l><l>不自惜身命</l>
<lb ed="P" n="0024a03"/><l>時我及衆僧</l><l>俱出<name role="" type="person">靈鷲山</name></l><l>我時語衆生</l>
<lb ed="P" n="0024a04"/><l>常在此不滅</l><l>以方便力故</l><l>現有滅不滅</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0024a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0024a0501">雖近不見所以伏憍恣也令生渴仰所以
<lb ed="P" n="0024a06"/>發猒怠也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0024a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0024a0701"><l>餘國有衆生</l><l>恭敬信樂者</l><l>我復於彼中</l>
<lb ed="P" n="0024a08"/><l>爲說無上法</l><l>汝等不聞此</l><l>但謂我滅度</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0024a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0024a0901">敬信之心如聲說法之慈如響聲有彼此
<lb ed="P" n="0024a10"/>響無生滅但應於彼如此不聞故謂之滅
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0024b" n="0024b"/>
<lb ed="P" n="0024b01"/>耳盖聖人雖有權應之迹實無權應之心
<lb ed="P" n="0024b02"/>如響而<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b0201" n="0024b0201"/><anchor xml:id="beg0024b0201" n="0024b0201"/>已<anchor xml:id="end0024b0201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0024b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0024b0301"><l>我見諸衆生</l><l>沒在於苦惱</l><l>故不爲現身</l>
<lb ed="P" n="0024b04"/><l>令其生渴仰</l><l>因其心戀慕</l><l>乃出爲說法</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0024b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0024b0501">飢然後甘食渴然後甘飮。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0024b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0024b0601"><l>神通力如是</l><l>於阿僧祇劫</l><l>常在<name role="" type="person">靈鷲山</name></l>
<lb ed="P" n="0024b07"/><l>及餘諸住處</l><l>衆生見劫<g ref="#CB16487">𥁞</g></l><l>大火所燒時</l>
<lb ed="P" n="0024b08"/><l>我此土安隱</l><l>天人常充滿</l><l>園林諸堂閣</l>
<lb ed="P" n="0024b09"/><l>種種寶莊嚴</l><l>寶<g ref="#CB14081">𣗳</g>多花果</l><l>衆生所遊樂</l>
<lb ed="P" n="0024b10"/><l>諸天擊天皷</l><l>常作衆伎樂</l><l>雨曼陁羅華</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0025a" n="0025a"/>
<lb ed="P" n="0025a01"/><l>散佛及大衆</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0025a0106" cb:place="inline">大火所燒此土安隱其何土耶
<lb ed="P" n="0025a02"/>卽實報淨土亦曰性土也言常在靈山則不
<lb ed="P" n="0025a03"/>離娑婆化土而能不壞者報化一土爾依妄
<lb ed="P" n="0025a04"/>業所現故有成與壞依實報所現故無成與壞
<lb ed="P" n="0025a05"/>成壞之相楞嚴所謂別業妄見譬如目眚妄
<lb ed="P" n="0025a06"/>見燈影彼非眚人雖同不見所以衆生見燒
<lb ed="P" n="0025a07"/>而我常安隱也自我求之所謂性土不離自
<lb ed="P" n="0025a08"/>性所謂靈山不離<anchor xml:id="nkr_note_add_0025a0801" n="0025a0801"/><anchor xml:id="beg0025a0801" n="0025a0801"/>己<anchor xml:id="end0025a0801"/>靈非形非噐故劫火莫
<lb ed="P" n="0025a09"/>燒亘古亘今故常在不滅達斯妙旨則壽量
<lb ed="P" n="0025a10"/>淨土等事皆備於我而不疑於佛矣。</p></cb:div>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0025b" n="0025b"/>
<lb ed="P" n="0025b01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0025b0101"><l>我淨土不毀</l><l>而衆見燒<g ref="#CB16487">𥁞</g></l><l>憂怖諸苦惱</l>
<lb ed="P" n="0025b02"/><l>如是悉充滿</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0025b0206" cb:place="inline">所謂別業妄見。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0025b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0025b0301"><l>是諸罪衆生</l><l>以惡業因緣</l><l>過阿僧祇劫</l>
<lb ed="P" n="0025b04"/><l>不聞三寶名</l><l>諸有修功德</l><l>柔和質直者</l>
<lb ed="P" n="0025b05"/><l>則皆見我身</l><l>在此而說法</l><l>或時爲此衆</l>
<lb ed="P" n="0025b06"/><l>說佛壽無量</l><l>久乃見佛者</l><l>爲說佛難値</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0025b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0025b0701">以罪業背佛卽惡緣同感者以修德見我
<lb ed="P" n="0025b08"/>則善業同感者由其或背或見故佛或說
<lb ed="P" n="0025b09"/>壽量或說難値但應彼緣曾無定迹。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0025b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0025b1001"><l>我智力如是</l><l>慧光照無量</l><l>壽命無數劫</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0026a" n="0026a"/>
<lb ed="P" n="0026a01"/><l>久修業所得</l><l>汝等有智者</l><l>勿於此生疑</l>
<lb ed="P" n="0026a02"/><l>當斷令永<g ref="#CB16487">𥁞</g></l><l>佛語實不虛</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0026a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0026a0301">智照無量壽命無數乃久修淨業之實報
<lb ed="P" n="0026a04"/>非虛說示也。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0026a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0026a0501"><l>如醫善方便</l><l>爲治狂子故</l><l>實在而言死</l>
<lb ed="P" n="0026a06"/><l>無能說虛妄</l><l>我亦爲世父</l><l>救諸苦患者</l>
<lb ed="P" n="0026a07"/><l>爲凡夫顚倒</l><l>實在而言滅</l><l>以常見我故</l>
<lb ed="P" n="0026a08"/><l>而生憍恣心</l><l>放逸著五欲</l><l>墮於惡道中</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0026a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0026a0901">苦患卽妄纏惡業顚倒卽妄見生死。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0026a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0026a1001"><l>我常知衆生</l><l>行道不行道</l><l>隨所應可度</l>
<pb ed="P" xml:id="P185.1617.0026b" n="0026b"/>
<lb ed="P" n="0026b01"/><l>爲說種種法</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0026b0106" cb:place="inline">頌是故如來以方便說。</p></cb:div>
<lb ed="P" n="0026b02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgP185p0026b0201"><l>每自作是意</l><l>以何令衆生</l><l>得入無上慧</l>
<lb ed="P" n="0026b03"/><l>速成就佛身</l></lg></cb:div>
<lb ed="P" n="0026b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pP185p0026b0401">每思方便利導群機故或說壽量以發其
<lb ed="P" n="0026b05"/>慧或現涅槃以感其情皆<g ref="#CB08485">𪴰</g>速成故也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="P" n="0026b06"/>
<lb ed="P" n="0026b07"/>
<lb ed="P" n="0026b08"/><cb:juan fun="close" n="13"><cb:jhead>妙法蓮華經要觧卷第十三</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0003a0301" to="#end0003a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a0501" to="#end0003a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a0601" to="#end0003a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a0602" to="#end0003a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0003a0701" to="#end0003a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0003b0101" to="#end0003b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0005b0301" to="#end0005b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006a0301" to="#end0006a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0006a0701" to="#end0006a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0007b0301" to="#end0007b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0008b0601" to="#end0008b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0009a0801" to="#end0009a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a0401" to="#end0010a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0010a0801" to="#end0010a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0012b0201" to="#end0012b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0013a0101" to="#end0013a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0013a0301" to="#end0013a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0013b0901" to="#end0013b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0014a0301" to="#end0014a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0014b0801" to="#end0014b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0016a0301" to="#end0016a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0016b0201" to="#end0016b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0017a0701" to="#end0017a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0017b0501" to="#end0017b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018b0601" to="#end0018b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018b1001" to="#end0018b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0018b1002" to="#end0018b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0019a0101" to="#end0019a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0019a0201" to="#end0019a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0019b0901" to="#end0019b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0022b0801" to="#end0022b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023a0501" to="#end0023a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0023a0901" to="#end0023a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0024b0201" to="#end0024b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0025a0801" to="#end0025a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0003a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0301">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0003a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0501">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0003a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0601">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0003a0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0602">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0003a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003a0701">己【CB】，已【北藏】</note>
<note n="0003b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003b0101">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0005b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005b0301">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0006a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a0301">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0006a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006a0701">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0007b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0301">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0008b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008b0601">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0009a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0009a0801">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0010a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010a0401">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0010a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010a0801">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0012b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0012b0201">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0013a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013a0101">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0013a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013a0301">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0013b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013b0901">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0014a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0301">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0014b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014b0801">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0016a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016a0301">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0016b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016b0201">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0017a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017a0701">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0017b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017b0501">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0018b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018b0601">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0018b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018b1001">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0018b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018b1002">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0019a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019a0101">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0019a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019a0201">己【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0019b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019b0901">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0022b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022b0801">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0023a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023a0501">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0023a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023a0901">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0024b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024b0201">已【CB】，巳【北藏】</note>
<note n="0025a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025a0801">己【CB】，已【北藏】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>